خیلی از مراجعین با شنیدن واژه «مهرطلب» سریع گارد میگیرن و میگن: «ما مهرطلب نیستیم، مهربونیم!» توی این مقاله قراره به این سوال پاسخ بدیم که تفاوت مهرطلبی و مهربانی در چیه؟
مهرطلبی چیست؟
مهرطلبی (که از دیدگاه رویکرد طرحواره درمانی با طرحواره ایثار و اطاعت و پذیرش جویی مرتبطه) به معنای رفتاری هست که در اون فرد نیازهای خودشش رو نادیده میگیره تا دیگری رو راضی نگه داره. برخلاف تصور عموم، محرک مهرطلبی «عشق» نیست بلکه «ترس» هست. مثلا ممکنه شما درخواست دیگری رو انجام بدین تا طرد نشین، یا به خاطر ترس از اینکه آدم بدی به نظر برسید مدام در حال نادیده گرفتن نیازهای خودتون باشید.
مهربانی سالم چیست؟
مهربانی سالم، یه عمل آگاهانه است که فرد با درنظر گرفتن نیازهای خود و طرف مقابل تصمیم میگیره به دیگران خوبی کنه. توی مهربانی سالم، فرد نیازهای خودش رو هم در نظر میگیره. به عبارتی توی مهربانی سالم فرد به دیگران محبت میکنه چون خودش میخواد و احساس اجبار و فشار برای محبت کردن به دیگران نداره.
مقاله مرتبط: چه طور مهرطلب نباشیم؟ + 10 راهکار عملی
5 تفاوت اصلی بین مهربانی و مهرطلبی:
برای اینکه بفهمید رفتار شما ناشی از مهرطلبی بوده یا از سرمهربانی، این 5 تا معیار بررسی کنید:
1. انگیزه رفتار: ترس یا عشق
مهربانی از سر محبت و عشق هست و مهرطلبی از سر ترس. اگه به دیگران محبت میکنید چون میترسید شما رو قضاوت کنن، طرد کنن یا دوست نداشته باشن، پس رفتار شما از سر عشق نیست و به احتمال زیاد مهرطلبیه.
2. احساس رضایت در برابر فرسودگی
اگر بعد از انجام یک لطف در قبال دیگران، احساس خشم پنهان، خستگی یا مورد سوء استفاده قرار گرفتن دارید، پس یعنی احتمالا از مهرطلبی اون لطف رو انجام دادید. برعکس اگر بعد از انجام یه کار احساس رضایت و شادمانی درونی دارید، پس احتمالا این رفتار مهربانی سالم هست.
3. مرزگذاری و توانایی «نه» گفتن
اگر کاری رو برای دیگران انجام میدین، تنها به این خاطر که سخته براتون که «نه» بگید و بعد از انجام کار خودتون رو سرزنش میکنید، پس این مهربانی سالم نیست و به احتمال زیاد مهرطلبیه. فرد مهربان مرزهای سالمی برای خودش داره و میدونه نیاز نیست همیشه به دیگران «بله» بگه. یه فرد مهربان میتونه بگه: «خیلی دلم میخواد کمکت کنم ولی الان شرایطش رو ندارم».
4. انتظار جبران و معامله گری
مهرطلبی مثل یه معامله پنهانی می مونه. فرد مهرطلب انتظار داره که دیگران هم مثل اون رفتار کنن و وقتی دیگران براش کاری نمیکنن، به شدت رنجیده میشه. فرد مهرطلب توی ناخودآگاهش میگه:« من خودم رو قربانی تو میکنم، ولی تو هم باید منو دوست داشته باشی و برام جبران کنی!». در حالی که فرد مهربان، بدون چشم داشت مهربانی میکنه و اگر طرف مقابل جبران نکرد، رنجیده خاطر نمیشه.
5. صداقت در رابطه
فرد مهرطلب برای راضی نگه داشتن دیگران، اغلب دروغ میگه (مثلا وانمود میکنه که از یه غذا خوشش اومده یا با یه عقیده موافقه). فرد مهرطلب توی روابطش خود واقعیش نیست و خودش رو سانسور میکنه. در عوض فرد مهربان خودش رو سانسور نمیکنه و مخالفت یا اختلاف نظرش رو محترمانه بیان میکنه. فرد مهربان عقیده داره که اختلاف نظر بخش طبیعی هر رابطه ایه!
چگونه از مهرطلبی به سمت مهربانی سالم حرکت کنیم؟
اگه با خوندن موارد بالا احساس کردین در تله مهرطلبی گرفتار شدین، نگران نباشید. این الگو، معمولا یک الگوی رفتاری آموخته شده هست و قابل تعدیل و تغییره. در ادامه چند تا تمرین رو با هم مرور می کنیم:
1. مکث کنید
قبل از اینکه سریع به دیگران بگید: «چشم» یا «بله»، حتما چند ثانیه مکث کنید. توی این مکث کوتاه از خودتون بپرسید که آیا واقعا دوست دارید این کار رو انجام بدین یا از سر اجبار دارید این کارو می کنید؟
2. «نه گفتن» رو تمرین کنید
رفتارهای ما مثل عضله های ما میتونن تقویت بشن. «نه گفتن» هم از این قاعده مستثنی نیست. سعی کنید از چیزهای کوچیک شروع کنید و «نه گفتن» رو بدون احساس گناه تمرین کنید.
3. به احساسات بدنتون توجه کنید
زمانی که فردی از شما درخواستی میکنه و همون موقع احساس سردرد، فشار در قفسه سینه و یا احساس منفی توی بدنتون دارید، این به معنای اینه که بدنتون داره بهتون هشدار میده که این :«قبول نکن! نیاز خودت نادیده گرفته شده»
جمع بندی:
مهربانی واقعی و سالم ابتدا از دوست داشتن خودتون شروع میشه. توی یک رابطه سالم شما نه «دیگری» نادیده گرفته میشه و نه «خود فرد». پس یک رابطه سالم یک رابطه دو سویه هست که نیازهای هردو نفر درنظر گرفته میشه و «نه گفتن» تابو نیست. اگه احساس میکنید که مهرطلبی باعث الگوهای تکراری توی رابطه شما شده، به احتمال زیاد به تنهایی نتونید این معضل رو برطرف کنید. تو این شرایط نیاز به یه درمانگر متخصص و کاربلد دارید که تا انتهای مسیر کنارتون باشه.
برای همین منظور کلینیک ژیوان، مجموعه ای از روانشناس های متخصص رو از فیلترهای سخت گیرانه، غربال کرده و افرادی رو انتخاب کرده که از بهترین های رشته خودشون هستن. برای دیدن رزومه درمانگران ژیوان روی این قسمت کلیک کنید و اگر نیاز به روان درمانگر به صورت آنلاین و تصویری داشتید، میتونید این فرم رو پر کنید و همکاران ما در اسرع وقت با شما تماس خواهند گرفت.
